Eskisehirspor

Kuruluş Öncesi ve Temellerin Atılması (1963–1965)

Eskişehirspor'un kuruluşuna giden süreçte belirleyici olay, 1963 yılında düzenlenen Türkiye Akademilerarası Futbol Şampiyonası oldu. Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi, finalde Ege Üniversitesi'ni 6-0 gibi çarpıcı bir skorla mağlup etti. Bu başarının ardından maçın gözlemcisi Burhanettin Türker, Kafile Başkanı Nafiz Yazıcıoğlu'na şu soruyu yöneltti:"Madem elinizde böyle bir kadro var, niye 2. Lig'e katılmıyorsunuz?"Bu soru, Eskişehir'de profesyonel bir futbol kulübü kurma fikrinin kıvılcımı oldu. Nihayet 1965 yılında, Eskişehir İdman Yurdu, Akademi Gençlik ve Yıldıztepe kulüplerinin birleşmesiyle 24 Mayıs 1965 tarihinde TFF'ye ilk başvuru yapıldı. 19 Haziran 1965 günü Eskişehirspor resmi olarak kuruldu. İlk başkanlığa iş insanı Aziz Bolel getirildi. Akademispor'un başarılı futbolcuları da yeni kurulan kulübün kadrosuna dahil edildi. Eskişehirspor'un renkleri olan kırmızı-siyah, kulübün kuruluş sürecinde yapılan toplantılar sonucunda belirlenmiştir. Başlangıçta mavi-beyaz renkleri düşünülmüş, ancak bu kombinasyonun başka sembollerle benzerlik taşıyabileceği gerekçesiyle vazgeçilmiştir. Kulübün kurucularından Mustafa Doğramacı, Gençlerbirliği'nin eski başkanı ve o dönem Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı olan Orhan Şeref Apak'a duyulan vefa nedeniyle kırmızı-siyah renkleri önermiştir.

Karar sürecinde, Fransa'da yayımlanan Paris Match dergisinin kapağında yer alan kırmızı-siyah formalı Rennes takımının görseli ilham kaynağı olmuş ve bu renkler benimsenmiştir. Formanın ilk örnekleri, Fransa'dan temin edilerek kulübe hediye edilmiştir. Böylece Eskişehirspor'un simge renkleri olan kırmızı-siyah resmi hale gelmiştir. Taraftarların "ES ES ES Kİ Kİ Kİ ESKİ ESKİ ES!" tezahüratı da bu dönemde doğarak kulübün simgesi haline geldi.

Yükseliş ve "Anadolu Devrimi" (1965–1975)

1965-66 sezonunda kulüp Türkiye İkinci Ligi'ne kabul edildi. İlk Resmi maçını 5 Eylül 1965'te Eskişehir Atatürk Stadyumu'nda Kasımpaşa'ya karşı oynadı ve 2-0 kazandı. Eskişehirspor'un ilk resmi golünü Fethi Heper attı.

Kulüp İlk sezonunda 2. lig final grubunu şampiyon tamamlayan Eskişehirspor, bir sezon içerisinde Birinci Lig'e (günümüzdeki adıyla Süper Lig) yükselmeye hak kazandı. Aynı yıl Başbakanlık Kupası'nda Trabzon İdmanocağı'nı 1-0 yenerek kupayı evine götürdü.

Bu, kulübün henüz kuruluşundan yalnızca bir yıl sonra Türkiye'nin en üst seviyesine çıkması anlamına geliyordu.

1966-67 sezonunda Eskişehirspor tarihinde ilk kez Türkiye Birinci Ligi'nde mücadele etti. Eskişehirspor, ligi 31 puanla 8. sırada bitirdi. 1967-68 sezonunda ise Es-Es, 31 puanla ligi 9. sırada bitirdi.

Bu dönemde Fethi Heper, İsmail Arca, Nihat Atacan, Kamuran Yavuz, Ender Konca gibi oyuncular Eskişehirspor kadrosunu şekillendirdi.

1968-69 sezonu Eskişehirspor'un Türk futbolundaki ağırlığını ilk kez ortaya koyduğu sezon oldu. Eskişehirspor ligi, 46 puanlı Galatasaray'ın ardından 43 puanla 2. sırada tamamladı. Eskişehirspor 30 maçta 17 galibiyet, 9 beraberlik ve 4 mağlubiyet aldı. 39 gol atıp 18 gol yedi.

Bu derece, Türk futbolu ve Anadolu futbolu arasında bir dönüm noktası olarak sayıldı. İlk defa bir Anadolu kulübü ligi 2. sırada tamamladı ve ilk defa Türkiye'nin en üst düzey liginde şampiyonluk yarışı verdi.

1969-1970 sezonunda Eskişehirspor bir önceki yılki başarısını tekrarladı. Ligi yine 2. sırada tamamladı. Fenerbahçe şampiyon olurken, Eskişehrspor 37 puanla 2. sırada yer aldı. O sezon üst üste Eskişehirspor'un ikinciliği, İstanbul kulüplerinin uzun süreli üstünşüğü açısından dikkat çekici bir gelişme olarak kayda geçti.

1969-70 sezonunda Es-Es forması giyen Fethi Heper ise ligde 13 golle gol kralı oldu.

Eskişehirspor aynı sezon Türkiye Kupası'nda finale yükseldi. Finalde rakip Göztepe oldu. Eskişehir'de oynanan ilk maça, Eskişehirspor rakibini 2-1 yenmeyi başardı. Ancak İzmir'deki rövanş maçında Göztepe 3-1'lik skorla kupanın sahibi oldu. Bu final, Eskişehirspor'un kısa süre içerisinde ulaştığı ikinci büyük kupa finaliydi.

1970-71 sezonu kulüp tarihinin en önemli sezonlarından biri olarak görülmekte. Bu sezonda Eskişehirspor Ligi 34 puanla 4. sırada tamamladı. Kırmızı Şimşekler, 1970-71 Türkiye Kupası finalinde Bursaspor ile karşılaştı.Eskişehirspor, Bursa'dan ilk maçta 1-0 yenik olarak ayrıldı. Rövanş maçını ise 2-0 kazanarak ilk Türkiye Kupası'nı kazandı.

30 Haziran 1971 tarihinde Türkiye Kupası şampiyonu Eskişehirspor, Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda (günümüzdeki adıyla Süper Kupa) lig şampiyonu Galatasaray ile karşılaştı. Maçın 5. dakikasında Metin Kurt topu ağlara göndererek Galatasaray'ı öne geçirdi. 51. dakikada Fethi Heper skoru eşitleyen golü atar. 64. dakikada Fethi Heper skoru 2-1'e getirir. 85. dakikada Galatasaraylı Gökmen Özdenak skoru eşitler. Fethi Heper 88. dakikada Galatasaray'ın ağlarını havalandırarak skoru 3-2 yapar. Böylelikle Eskişehirspor Galatasaray'ı 3-2 mağlup ederek Cumhurbaşkanlığı Kupası'nın şampiyonu oldu.

Aynı sezon Eskişehirspor ilk kez Avrupa kupalarında ses getirdi. 1970-71 Fuar Şehirleri Kupası'nda rakip İspanya'nın Sevilla FC takımıydı. İlk maç 5 Eylül 1970'te İspanya'nın Ramón Sánchez-Pizjuán Stadyumu'nda oynandı. İlk maçta tek golü, Pedro Berruezo'nun asistinde Sevilla'lı oyuncu Eloy attı. Eskişehir'de oynanılan rövanş maçında ise Sevilla, Bernardo Acosta 79. dakikada Sevilla'yı öne geçirdi ve böylelikle Eskişehirspor'un işini zora soktu. Eskişehirspor tur biletini alabilmesi için, yaklaşık olarak 20 dakikada 3 gol bulması gerekiyordu ve bu da mucize demekti. Sevilla'nın golünden 1 dakika sonra (80. dakikada) Doğan Tepeçalı'nın pasında Eskişehirspor'un efsane golcüsü Fethi Heper Es-Es'i umutlandıran golü attı. Bu golden 2 dakika sonra, 82. dakikada yine Doğan Tepeçalı Fethi Heper'e topu attı ve Fethi sağ ayakla skoru 2-1 yaptı. 90. dakikada ise bir kez daha Fethi sağ ayağıyla öne çıktı ve hat-trick yaptı. Böylece Eskişehirspor mucizevi bir geri dönüş yaparak dev rakibi Sevilla'yı elemeyi başardı. Eskişehirspor'un bu galibiyeti Türk basınında büyük yankı uyandırdı. Gazetelerde "Sevilla Porsuk'ta boğuldu!" manşeti atıldı.

1971-72 sezonu Eskişehirspor'un üçüncü kez lig şampiyonluğuna oynadığı sezon olarak tarihe geçti. Eskişehirspor sezonu; 15 galibiyet, 9 beraberlik ve 6 mağlubiyetle 42 puanlı Galatasaray'ın ardından, 39 puanla ligi 2. tamamladı. 30 maçta 63 gol atarak ligin en yüksek gol sayılarına ulaşan takımlarından biri oldu.